Dân Việt Nam đang lo thóc gạo lên giá. Nhưng trong lúc đó thì chính các tờ báo điện tử của đảng Cộng Sản Việt Nam ngày hôm qua mới loan tin có hàng ngàn nông dân ở tỉnh Thái Bình đang bỏ ruộng! Người thì bỏ ruộng hoang không cầy cấy nữa, người thì trả lại ruộng đất cho hợp tác xã, vì “làm quần quật, mỗi ngày cũng chưa đủ tiền đong một bơ gạo.”

Thế thì nhà nước đang làm cái gì? Họ đang lo sửa lại luật Ðất Ðai, mà nhìn vào bản dự thảo đã thấy kết cục khi sửa xong luật thì ở khắp nơi vẫn tình trạng biến đất nông nghiệp thành công nghiệp.

Bắt đầu với chuyện thóc gạo lên giá. Từ năm 2007 cả thế giới đã tiên đoán gạo sẽ lên giá, vì lúa mì đã lên giá trước (180% một năm) kéo theo đậu nành (82%) và các nông sản khác. Tháng Giêng năm 2008, thời tiết lạnh bất ngờ và côn trùng phá hoại, 100 ngàn mẫu lúa ở Việt Nam coi như bị xóa sổ; trong lúc bên TQuốc họ cũng bị lạnh và mất mùa. Nhắm mắt cũng phải đoán được là thị trường lúa gạo cả thế giới sẽ tăng giá. Nhưng các quan chức cộng sản phụ trách xuất cảng gạo ở nước ta vẫn ký những hợp đồng bán 860 ngàn tấn gạo trong ba tháng đầu năm nay, tăng thêm 5.3% so với số xuất cảng cùng thời gian trong năm 2007. Ðối với họ, việc bán gạo cho Phi Luật Tân hay Indonesia sinh lợi quá, họ không cần biết đến nhu cầu của người nông dân Việt Nam làm không đủ gạo ăn. Nhà nước quản lý có vẻ không được đúng đắn.

Sắp tới do Việt Nam thâm hụt mậu dịch nặng nề nên thủ tướng đã ra chỉ thị đẩy mạnh xuất khẩu gạo. Rồi đây không biết người dân sẽ mua gạo với mức bao nhiêu tiền 1kg ?

Nhưng nông dân thì cổ rất thấp và miệng rất bé. Cho nên nhà báo điện tử VietNamNet đã tới tỉnh Thái Bình, và thấy bắt đầu từ 5 năm trước các nông dân đã bỏ ruộng mà đi rồi. Mỗi năm các nhà nông làm cho hợp tác xã ở một làng 4 ngàn dân đã trả lại 4 mẫu Tây ha (hectares) hay 5 mẫu. Tất cả các địa phương đều có hiện tượng bỏ ruộng, nhà báo kể. Một nông dân tính toán cho nhà báo nghe: Làm một sào ruộng (360 mét vuông) mỗi năm chi phí hết 500,000 đồng (Việt Nam), kể cả phân bón, thuốc trừ sâu bọ, các khoản đóng góp, vân vân, nhưng không kể công người làm việc. Nếu được mùa, sẽ bán thóc thu được 1,560,000 đồng. Tính ra kiếm được hơn một triệu đồng. Nếu đem chia cho 180 ngày làm việc cực nhọc, mỗi ngày kiếm được 6,000 đồng, khoảng 30 xu tiền đô la Mỹ. Nếu người nông dân lại phải đi thuê trâu bò kéo cầy, thuê máy tuốt lúa, thì chỉ còn 3,000 đồng. Chưa đủ mua một bơ gạo!

Cho nên nông dân có ruộng thì bỏ ruộng hoang, thuê của hợp tác xã loại ruộng xấu nhất thì đem trả lại. Nhà báo lên tới tỉnh hỏi thăm ông giám đốc sở nông nghiệp thì ông chỉ biết than là vấn đề nó khó quá, ông đã “chỉ đạo cho các đoàn thể... tiếp tục gieo cấy, kiên quyết không để ruộng đất bị bỏ hoang!” Ông còn đề nghị nhà nước ngăn không cho các thứ phân bón, thuốc trừ sâu lên giá! Tóm lại, cách nhìn của một viên chức cấp tỉnh vẫn là theo lối ra lệnh “không cần biết đến cái gọi là thị trường.”

Hồi Tháng Ba, 2008, nhà văn Nguyễn Quang Thiều đã viết những lời than thống thiết về cảnh sống của nông dân Việt Nam. Ông viết, “Ðời sống với chất lượng sống đúng nghĩa cần phải báo động, ở mức cao nhất...dất canh tác của nông dân ngày càng bị thu hẹp... dù họ lao động quên ăn quên ngủ trên cánh đồng thì cũng chỉ đủ duy trì sự sống... phải có một cuộc cách mạng lớn trên tư duy... thì mới có cơ hội thay đổi cuộc sống của họ.” Chính vì tình trạng nông thôn khốn khó như vậy cho nên mới có cảnh “những cuộc tha hương kiếm ăn của hàng triệu con em những người nông dân... các cô gái lấy chồng ngoại quốc... những cô gái trẻ con em những người nông dân tìm về thành phố để làm tất cả những gì họ có thể làm...” Nguyễn Quang Thiều viết. Chưa hết, “Chúng ta đang báo động về việc bỏ học của học sinh các vùng nông thôn... (vì) học xong các em lại trở về còng lưng cuốc đất như ông cha các em mà thôi...”

Từ năm bẩy năm nay những vụ khiếu kiện vì người dân bị mất đất, mất ruộng đã nổi lên khắp nơi, cũng chỉ vì nhà nước trao cho các cán bộ thuộc hạ quyền chuyển đất của người dân cho doanh nghiệp BĐS. Có thể nói lấy một cách “hợp pháp” vì mục đích hiện đại hóa ! Những chữ “quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, đền bù giải tỏa, tái định cư,” vân vân, đều là thứ ngôn ngữ hoa mỹ che đậy một sự thật... người dân đang mất dần ruộng đất.

Dự luật về sử đổi Luật Ðất Ðai vẫn bảo vệ quy tắc “chuyển mục đích sử đụng đất” đó. Bộ Tài Nguyên-Môi Trường đã “đề xuất” rằng khi có những dự án phát triển kinh doanh, cần giải tỏa đất của tư nhân, dù ở nông thôn hay thành thị, thì “bỏ cơ chế chủ đầu tư tự thỏa thuận với người sử dụng đất” (tức là người đang “làm chủ” mảnh đất, ruộng, như chúng ta thường hiểu). Không cho người đang làm chủ miếng đất mặc cả để thỏa thuận việc mua bán, đổi chác với nhà đầu tư muốn dùng miếng đất vào việc kinh doanh, như thế thì quy tác “kinh tế thị trường” vứt đi đâu? hay đó chính là “hướng xã hội chủ nghĩa?”

Quả như vậy. Cũng theo dự án sửa đổi luật đất đai, đối với những miếng đất sẽ phải giải tỏa họ định “giao đất cho các trung tâm khai thác và phát triển quỹ đất,” gồm những người do đảng và nhà nước chỉ định. Sau đó cơ quan này sẽ “triển khai đền bù để tạo quỹ đất sạch (nghĩa là đã đuổi sạch được dân đi nơi khác?) Sau đó họ sẽ “tổ chức đấu giá đất.” Nếu bán được giá cao thì sao?Chắc chắn sẽ chuyển giao phần lợi nhuận vào ngân sách nhà nước!

Những sai lầm mang tính nghiêm trọng của uy tín nhà nước với nhân dân.

Ví ở trong huyện, trong xã, “quy hoạch” một vùng để làm khu công nghiệp (hoặc cho dân Trung Quốc mở cơ xưởng, cho dân Ðài Loan làm sân cù, tùy thích). Họ sẽ có toàn quyền lấy đất của dân. Giá nào? Họ sẽ nói là giá thị trường. Nhưng thị trường nào? Khi một thửa ruộng được bán cho người khác, cũng để làm ruộng, người ta trả một giá. Nếu biết chỗ đó sẽ làm nhà máy, thị trường sẽ tìm ra giá khác. Nếu biết sẽ có nhiều nhà máy, nếu có thêm bến, cảng, ga xe lửa, thị trường lại đổi giá nữa. Khi không có thị trường thật, chỉ có ông nhà nước ngồi trên, các nông dân hầu bên dưới, thì làm sao có giá thị trường?

Nếu sau khi lấy quỹ đất ruộng của nông dân rồi mà bán cho Ðài Loan hoặc Hàn Quốc được giá cao thì sẽ đem bỏ vào quỹ của nhà nước! Quỹ đó sẽ được dùng để xây cầu làm đường thì điều đó không sai. Nhưng...

Trở lại, trong khi đó thì người nông dân Thái Bình đang lo không biết mỗi ngày kiếm được 3,000 đồng thì nên ăn cháo với cái gì. Hồi xưa cụ Nguyễn Hữu Ðang đã có kế hoạch ăn thứ chả làm bằng thịt cóc, nhà trí thức đó đã sống được đến trên 90 tuổi.